Amerikaanse aanvallen op Iraanse tankers drijven Brent-olie terug boven 100 dollar, verergeren wereldwijde inflatie en renteverhogingsdruk

De Brent-olie brak op 9 september door de grens van 100 dollar per vat en noteerde 100,19 dollar, het hoogste niveau sinds 24 juli, toen het Amerikaans-Iraanse memorandum van overeenstemming nog van kracht was en de olieprijzen zich in een dalend kanaal bevonden. Volgens Al Jazeera was de directe aanleiding voor deze sprong een reeks nachtelijke aanvallen door de Amerikaanse strijdkrachten op vijf Iraanse olietransportschepen. Iran reageerde onmiddellijk met raketaanvallen op Amerikaanse troepen in Jordanië en voerde vergeldingsaanvallen uit op de scheepvaart.

Volgens Al Jazeera verklaarde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Rubio, onomwonden dat Washington de aanvallen op Iraanse tankers zal voortzetten als reactie op de zogenaamde aanvalspogingen tegen Amerikaanse oorlogsschepen. Deze uitspraak plaatst de Amerikaanse intentie om actief militaire druk te handhaven expliciet op de voorgrond, wat betekent dat de "tanker-oorlog" rond de Straat van Hormuz en de Perzische Golf op korte termijn niet zal afkoelen.

De terugkeer van de olieprijs naar drie cijfers knijpt gewone huishoudens en overheidsfinanciën vanuit meerdere dimensies. Volgens Al Jazeera sloten de drie grote Wall Street-indexen — de S&P 500, de Dow Jones en de Nasdaq — allemaal licht lager; Europese aandelen daalden tot het laagste punt in een week, met industriële en bankaandelen als grootste verliezers; de Canadese blue-chip-futures noteerden eveneens een bescheiden daling. De Aziatische markten schommelden, maar technologieaandelen herstelden zich verder vanaf het julilaagtepunt, gesteund door de kunstmatige intelligentie-hype.

De druk op de obligatiemarkten is hardnekkiger. Volgens Al Jazeera, die marktgegevens aanhaalt, zijn de rendementen op staatsobligaties van de Verenigde Staten, Japan en enkele Europese landen sinds het einde van augustus, toen de wederzijdse aanvallen tussen de VS en Iran werden hervat, gestegen naar hoogtepunten die in decennia niet zijn bereikt. De stijgende overheidsleenkosten wekken bezorgdheid over de gezondheid van mondiale financiële instellingen. De opleving van de inflatieverwachtingen werkt direct door in het monetair beleid — de Europese Centrale Bank zal naar verwachting op donderdag de rente verhogen, terwijl de Federal Reserve volgende week bijeenkomt om te beslissen of zij volgt.

Van Wall Street tot de Europese obligatiemarkten herwaarderen handelaren de door olieprijzen aangedreven verkrappingscyclus. Zoals door Al Jazeera aangehaald, stelde Ipek Ozkardeskaya, senior analist bij de Zwitserse Saxo Bank: "De hele zomer hoopte de markt op een vredesakkoord. In september neemt dit optimisme af." Manish Kabra, multi-asset strateeg bij Société Générale, bestempelde de 100 dollar als een "psychologische drempel" in plaats van een economische drempel, en waarschuwde: "Wij zijn van mening dat ruwe olie naar 150 dollar moet stijgen voordat de vraagcyclus echt wordt verbroken." Hij wees er tevens op dat de stijging van de dieselprijzen mogelijk verder doorwerkt in de inflatie in de dienstensector.

Met de nachtelijke aanvallen op vijf tankers door de Amerikaanse strijdkrachten en Rubio's openlijke verklaring de aanvallen voort te zetten, beperkt de tanker-oorlog zich niet langer tot confrontaties op zee. Wat de olieprijs van 100 dollar in beweging brengt, zijn renteverhogingen door centrale banken, stijgende energierekeningen voor huishoudens, hogere overheidsschuldkosten en een herwaardering van risicovolle activa door wereldwijd kapitaal — deze kosten worden via inflatie en rente doorgegeven aan gewone consumenten en werkenden, ver van de Perzische Golf.