Macron roept Europa op om autonome bemande ruimtevaartcapaciteit te ontwikkelen, zonder duidelijkheid over de inzet van publieke middelen

Parijs — De Franse president Macron riep donderdag op de Internationale Ruimtevaarttop in Parijs op tot de ontwikkeling van een autonome Europese bemande ruimtevaartcapaciteit en gaf openlijk toe dat het Europese ruimtevaartprogramma 'nog steeds kwetsbaar' is. Deze verklaring over 'ambitie' gaat echter juist de kernvraag uit de weg: wie betaalt er voor die ambitie?

Volgens France 24 zei Macron op de top: 'We willen dat Europa zijn ambitie toont op het gebied van bemande ruimtevaart.' Tegelijkertijd erkende hij: 'Ons Europese ruimtevaartprogramma blijft kwetsbaar; we moeten meer inspanningen leveren.'

Bemande ruimtevaart is een kapitaalintensief domein met een zeer lange terugverdientijd. Het opbouwen van een complete capaciteit — van lanceringssystemen en levensondersteuning tot grondtraining — vergt grootschalige, langjarige publieke investeringen. In zijn toespraak gaf Macron noch een raming van het benodigde budget, noch maakte hij duidelijk of de financiering zal komen uit de gezamenlijke EU-begroting, via een verdeelsleutel onder de lidstaten, of binnen het bestaande kader van het Europees Ruimtevaartagentschap (ESA). Ook ontbrak elk tijdschema. Een plan dat onder de vlag van 'strategische autonomie' uiteindelijk op de rekening van de belastingbetaler terechtkomt, leverde op de meest basale financiële details een blanco vel in.

Ongeacht de huidige begrotingssituatie van de Europese landen, zal het injecteren van grote hoeveelheden publieke middelen in bemande ruimtevaart vragen oproepen over de prioriteiten: onderwijs, gezondheidszorg, klimaattransitie, sociale zekerheid — wanneer de overheid vraagt om 'meer inspanningen', waar komen deze direct met het dagelijks leven van gewone mensen verbonden publieke behoeften dan te staan? Macrons toespraak koos voor een groots narratief, maar omzeilde bewust deze fundamentele vraag.

Vanuit de machtslogica is het niet verrassend dat Europa streeft naar strategische autonomie in de ruimte. Tegen de achtergrond van toenemende grootmachtconcurrentie en de opkomst van militarisering van de baan om de aarde, is het op zichzelf al een geopolitieke eis dat Europa niet langer afhankelijk wil zijn van NASA of Roscosmos om zijn eigen astronauten in een baan om de aarde te brengen. Maar een strategische eis kan democratische verantwoording niet vervangen — zeker niet wanneer die eis uiteindelijk via de publieke financiën wordt gerealiseerd, terwijl de kosten, baten en risico's van het plan onvoldoende openbaar zijn gemaakt.

Een nog opvallender punt is dat Macron geen antwoord gaf op een onontkoombare vraag: moet Europa echt een geheel eigen, onafhankelijk systeem van de grond af aan opbouwen, of moet het binnen bestaande internationale samenwerkingsverbanden een sterkere stem proberen te verwerven? Een 'ambitie' zonder routekaart, terwijl de eigen industriële keten nog niet eens het label 'kwetsbaar' is ontgroeid, lijkt eerder een politieke verklaring dan een controleerbare, traceerbare en toetsbare beleidsbelofte.