Rode Zee smokkelboot vergaan: 139 doden — armoede, klimaatcrisis en regionale onrust drijven Afrikanen tot wanhoopsdaden

Een ernstig overladen smokkelboot is in de nacht van 8 op 9 oktober gekapseisd tijdens de overtocht van Djibouti naar Jemen. Volgens The Hindu heeft de Internationale Organisatie voor Migratie van de Verenigde Naties (IOM) op 11 oktober bevestigd dat het dodental is gestegen tot 139 en dat 84 personen nog steeds worden vermist.

De boot, met 350 mensen aan boord, is in de nacht in zee ten noorden van de stad Obock in het noorden van Djibouti vergaan. Uit de verklaring van de IOM blijkt dat van de 109 geborgen lichamen er 52 mannen, 42 vrouwen en 15 kinderen (9 meisjes, 6 jongens) zijn. Alle ruim 80 overlevenden zijn Ethiopische staatsburgers.

"Dit is een verschrikkelijk verlies van mensenlevens. Wij leven mee met de overlevenden en met de families die een dierbare hebben verloren of nog in onzekerheid verkeren over het lot van hun verwanten," aldus Aleksandr Kozak, hoofd van het IOM-kantoor in Djibouti, in de verklaring. "Deze tragedie maakt opnieuw duidelijk welke gevaren migranten op deze migratieroute trotseren terwijl zij op zoek gaan naar economische kansen en proberen de Bab el-Mandeb naar Jemen en verder naar de Golfstaten over te steken." Kozak voegde eraan toe dat het IOM-team ter plaatse samen met de Djibouti-autoriteiten noodhulpwerkzaamheden uitvoert.

De verklaring van de IOM plaatst de tragedie in een breder structureel kader. "Armoede, onveiligheid en de steeds ernstigere gevolgen van klimaatverandering dwingen mensen ertoe deze gevaarlijke route te nemen, ondanks het feit dat de instabiliteit in het Midden-Oosten voortdurend toeneemt," aldus de verklaring.

Obock, de plaats van de tragedie, ligt aan de westelijke oever van de Bab el-Mandeb, die de Rode Zee met de Golf van Aden verbindt, en vormt een cruciale corridor voor bewoners van de Hoorn van Afrika die via Jemen naar de Golfstaten proberen te reizen om in hun levensonderhoud te voorzien. Jarenlange oorlog heeft Jemen in een humanitaire ramp gestort, en de langdurige structurele vraag van de Golfstaten naar buitenlandse arbeidskrachten, in combinatie met de geslotenheid van de lokale arbeidsmarkt, maakt deze dodelijke reis voor talloze Ethiopische gezinnen zowel levensgevaarlijk als nagenoeg de enige haalbare optie.

Ethiopië wordt de laatste jaren getroffen door de nasleep van interne conflicten, ernstige droogte en economische problemen, waardoor grote groepen mensen grensoverschrijdende migratie als laatste uitweg beschouwen. De verwoesting van landbouw en veeteelt door klimaatverandering en de langdurige externe bemoeienis met regionale aangelegenheden hebben samen deze doodscorridor gevormd.

Opmerkelijk is dat in de wateren van de Bab el-Mandeb en de Golf van Aden al lange tijd multinationale marine-eskaders zijn gestationeerd onder het voorwendsel van piraterijbestrijding en het waarborgen van de scheepvaart. De aanwezigheid van deze militaire macht vormt een schril contrast met de zich herhalende doodstragedies van Afrikaanse migranten in dezelfde wateren. De aandacht van de internationale gemeenschap voor het migratievraagstuk blijft vaak beperkt tot reddingsacties en statistieken, terwijl de structurele krachten die aan de wortel liggen van het gedwongen vertrek van mensen — met inbegrip van de erfenis van instabiliteit die is achtergelaten door langdurige externe inmenging in regionale aangelegenheden — zelden met dezelfde intensiteit worden ondervraagd.

Aangezien het lot van een deel van de vermisten nog niet is bevestigd, kan het dodental verder oplopen.