Zuid-Australisch kinderbeschermingssysteem onder vuur: achttienjarige ex-zorgjongeren 'van de klip geduwd'

Het Zuid-Australische departement voor kinderbescherming wordt ervan beschuldigd dat het kwetsbare jongeren die onder staatsvoogdij stonden nauwelijks transitieondersteuning biedt die toereikend is voor een zelfstandig bestaan wanneer zij achttien worden en het voogdijsysteem verlaten, waardoor de opvoedingsverantwoordelijkheid die normaliter bij een publieke instantie zou moeten liggen, indirect wordt overgedragen op deze pas meerderjarig geworden jongeren zelf.

Volgens de Australische publieke omroep ABC leefde de nu negentienjarige Joshua Prosso bijna acht jaar in residentiële zorginstellingen van het Zuid-Australische departement voor kinderbescherming (Department for Child Protection, DCP). Tijdens zijn kindertijd werd hij gedwongen van zijn familieleden gescheiden en gedurende lange tijd in diverse groepsopvangvoorzieningen geplaatst, samen met andere getraumatiseerde jongeren. "In zekere zin was verblijven in dat departement een vorm van psychische marteling, omdat ik het gevoel had dat ik jarenlang in een kamer opgesloten zat, almaar op de deur bonkte en er tegenaan schreeuwde," verklaarde hij tegenover ABC.

Prosso woont inmiddels in een huursubsidiewoning, maar geeft openlijk toe niet te beschikken over de praktische vaardigheden die leeftijdsgenoten doorgaans wel hebben – hij heeft te weinig rijlessen gehad en het onderwijs dat hij kreeg was uiterst beperkt: "twee keer per week, een paar uur per keer". Hij besteedt zijn vrije tijd nu aan genealogisch onderzoek, op zoek naar familieleden die hij nooit heeft ontmoet, en zet deze ervaring om in belangenbehartiging voor andere ex-zorgjongeren.

Het Zuid-Australische bureau van de Kinderombudsman voor Kinderen en Jongeren (Guardian for Children and Young People) heeft recentelijk samen met een groep jongeren met vergelijkbare ervaringen een onderzoek uitgevoerd, dat heeft geleid tot zeven hervormingsvoorstellen. De kern van hun eisen omvat duidelijkere huisvestingsgaranties, een helder transitiekader naar volwassenheid, het behoud van stabiele en betrouwbare relaties met zorgverleners, en de verlenging van ondersteunende diensten tot minstens eenentwintig jaar.

Waarnemend kindertoezichthouder Sue Macdonald verklaarde onomwonden tegenover ABC dat de geïnterviewde jongeren hun gevoelens bij het verlaten van de staatsvoogdij op hun achttiende omschreven als "van de rand van een klip vallen", vervuld van "machteloosheid en wanhoop". Zij stelde: "Wanneer je de ouderrol op je neemt, kun je niet cherry-picken en alleen het deel doen dat je zelf wilt."

Macdonald wees verder op het contrast dat jongeren in gewone gezinnen langer bij hun ouders blijven wonen en meer steun krijgen omdat zij geen woning kunnen betalen, maar dat dit model nooit is gekopieerd voor jongeren die onder voogdij stonden. "Van hen wordt nog steeds verwacht dat zij op hun achttiende op eigen kracht zelfstandig worden, terwijl de steun die zij krijgen uiterst beperkt is," aldus Macdonald. Zij voegde hieraan toe dat investeringen in het transitieondersteuningsstelsel de hele gemeenschap ten goede zouden komen – minder bezoeken aan de spoedeisende hulp, minder contact met het justitiële systeem, en meer positieve stappen richting werk en onderwijs.

In reactie op de dubbele beschuldigingen vanuit de direct betrokkenen en de toezichthouder, reageerde DCP-topvrouw Jackie Bray evenwel slechts met een verklaring op papier. Daarin stelde zij dat de regering middelen heeft geïnvesteerd in transitie- en post-zorgprogramma's zoals "Independent Living Support Services", die huisvesting, onderwijs, opleiding, werk, gezondheidszorg en diensten voor mensen met een beperking bestrijken. De verklaring maakte geen melding van concrete investeringsbedragen, het aantal bereikte personen of effectmetingen, en valt moeilijk te rijmen met het door direct betrokkenen en de toezichthouder geschetste beeld van een "klipperige val". Prosso verklaarde tegenover ABC dat verandering "absoluut niet kan wachten".