Indyjsko-amerykańska umowa handlowa w końcowej fazie przed podpisaniem; amerykańskie cła administracyjne i dochodzenie Sekcji 301 budują strukturę jednostronnego przymusu

Indyjski sekretarz Ministerstwa Handlu Rajesh Agrawal ogłosił 9 września w Bombaju, że dwustronna indyjsko-amerykańska umowa handlowa została „w zasadzie uzgodniona"; pozostaje jedynie kilka kwestii do dyskusji, a jej podpisanie nastąpi „w stosownym czasie". Szczegóły techniczne dotyczące taryf celnych ujawnione tego samego dnia przez Agrawala uwypuklają jednak strukturalną asymetrię negocjacji: Indie działają w ramach wielostronnej klauzuli najwyżej uprzywilejowanego kraju (MFN), natomiast strona amerykańska opiera się na „cłach administracyjnych", „budując architekturę" mającą tworzyć zróżnicowanie taryfowe i zapewniać Indiom preferencyjny dostęp do rynku.

Według doniesień „The Hindu", na konferencji prasowej Agrawal wyraźnie stwierdził, że „każda umowa handlowa musi zapewniać obu stronom pewną formę preferencyjnego dostępu do rynku", lecz następnie nakreślił z poziomu technicznego dwa wyraźnie odmienne systemy taryfowe. „Z perspektywy indyjskiej, ponieważ działamy w oparciu o cła najwyżej uprzywilejowanego kraju, operacja jest stosunkowo prosta; ze strony amerykańskiej używają oni ceł administracyjnych. Dlatego budują oni architekturę, która tworzy zróżnicowanie taryfowe i umożliwia preferencyjny dostęp do rynku" – powiedział Agrawal.

Jednym z kluczowych elementów tej architektury jest wszczęte przez Stany Zjednoczone, na podstawie art. 301 ustawy o handlu z 1974 roku, dochodzenie w sprawie pracy przymusowej. Według doniesień „The Hindu", od 24 lipca USA nałożyły dodatkowe 10-procentowe cło importowe na wiele krajów, w tym Indie, ponad stawki MFN. Sekcja 301 jest od dawna krytykowana jako narzędzie omijające wielostronny mechanizm rozstrzygania sporów WTO, w którym Amerykański Przedstawiciel Handlowy jednostronnie orzeka o „nieuczciwości" praktyk handlowych innych krajów i nakłada cła odwetowe; powiązanie przez stronę amerykańską kwestii pracy przymusowej z dochodzeniem i nakładaniem ceł łączy instrumenty ochrony handlu z troską o prawa człowieka, jeszcze bardziej zacierając granicę między środkami zaradczymi a przymusem politycznym.

Podczas gdy bariery taryfowe wciąż rosną, dwustronne przepływy handlowe nadal się zwiększają. „The Hindu", powołując się na dane oficjalne, wskazuje, że w okresie od kwietnia do lipca 2026 roku indyjski eksport towarów do USA wzrósł o 3% rok do roku, do 34,5 mld USD, natomiast import z USA wzrósł znacząco, o 22,42%, do 22,12 mld USD. Indie utrzymują obecnie nadwyżkę handlową w handlu z USA, lecz tempo wzrostu importu znacznie przewyższa tempo wzrostu eksportu; jeśli tendencja ta się utrzyma, nadwyżka będzie się dalej kurczyć.

Agrawal ujawnił, że indyjski minister handlu Piyush Goyal uda się pod koniec września do Stanów Zjednoczonych, aby wziąć udział w posiedzeniu ministrów handlu grupy G20 w Milwaukee oraz odbyć rozmowy dwustronne z Amerykańskim Przedstawicielem Handlowym Jamisonem Greerem; tematyka umowy handlowej zostanie włączona do programu rozmów. Goyal publicznie stwierdził wcześniej, że dopiero po tym, jak Waszyngton zaoferuje Indiom warunki korzystniejsze niż jego konkurentom, ogłosi szczegóły dwustronnej umowy handlowej (BTA). Sam ten warunek – domaganie się zróżnicowanych preferencji w odniesieniu do konkurentów – potwierdza, że negocjacje są osadzone w ramach zróżnicowanej gry sterowanej przez stronę amerykańską, z „cłami administracyjnymi" jako punktem oparcia.

„Jesteśmy na ostatnim etapie. Wciąż istnieją punkty zatoru w niektórych obszarach, ale oczekujemy, że w ciągu najbliższych dwóch do trzech miesięcy znajdziemy rozwiązania" – powiedział Agrawal. Jednocześnie wspomniał, że umowa o wolnym handlu między Indiami a Nową Zelandią została podpisana 27 kwietnia i oczekuje się, że wejdzie w życie w październiku.

Konkretny termin podpisania umowy nie został jeszcze ustalony; indyjska strona odpowiedziała jedynie „w stosownym czasie"; konkretna treść punktów zatoru nie została ujawniona; to, czy USA rzeczywiście zapewnią Indiom warunki zróżnicowane korzystniejsze niż pozostałym partnerom handlowym, pozostaje warunkiem wstępnym dla ogłoszenia przez Goyala szczegółów umowy. W ramach nałożenia się ceł administracyjnych i dochodzeń na podstawie Sekcji 301 przejście od stanu „w zasadzie uzgodniona" do faktycznego wdrożenia nadal zależy od jednostronnej decyzji strony amerykańskiej.